Funkcję sterowania kotłem na paliwa stałe można realizować poprzez zainstalowania miarkownika ciągu. Jego działanie polega na regulacji ilości dostarczanego powietrza do paleniska. Urządzenia te występują w wersji mechanicznej oraz elektronicznej, przy czym w tym drugim przypadku, w zależności od producenta miarkownik może posiadać dodatkowe funkcje. Zastosowanie miarkownika daje pewien komfort w obsłudze kotła, a także pozwala na ekonomiczne spalanie opału stałego.
W korpusie urządzenia zabudowana jest głowica termostatyczna, która połączona jest z mechanizmem dźwigni. Do ramienia dźwigni przymocowany jest łańcuszek lub linka. Do ustawienia wymaganych parametrów pracy kotła służy odpowiednio wyskalowane pokrętło.
Montaż regulatora polega na wkręceniu go do króćca wychodzącego bezpośrednio z płaszcza wodnego kotła, można wykorzystać gniazdo termometru - jednak termometr również powinien być zamontowany.
Należy zwrócić uwagę na średnicę przyłącza, najczęściej ¾ oraz ½ cala i zastosować odpowiedni regulator. W przypadku regulatora mechanicznego nie potrzebna jest instalacja elektryczna, a czynności związane z montażem są bardzo proste. Urządzenie może pracować w pozycji pionowej lub poziomej. Łańcuszek lub linkę należy połączyć z klapką w drzwiach popielnika oraz odpowiednio wyregulować.
Warunkiem prawidłowej pracy urządzenia jest jego regulacja, która polega na odpowiednim ustawieniu długości łańcuszka oraz położenia klapki względem drzwi.
Należy ustawić na regulatorze temperaturę 60ºC (są to wartości orientacyjne). Po osiągnięciu przez kocioł stabilnej temp. 60ºC (koniecznie sprawdzić jej wartość na termometrze), należy ustalić długość łańcuszka tak, by szczelina między klapką, a drzwiami wynosiła 1 - 2mm. W celu precyzyjnego ustawienia szczeliny można do łańcuszka wpiąć niewielką śrubę rzymską. Takie śruby dostępne są np. w hipermarketach budowlanych.
Przy doborze miarkownika, trzeba ponadto wziąć pod uwagę ciężar klapki. W parametrach urządzenia podana jest zwykle maksymalna masa klapki lub siła z jaką działa miarkownik podczas jej podnoszenia.
Regulacja pracy kotła przez miarkownik ciągu polega na otwieraniu oraz zamykaniu klapki, przez którą do komory spalania dostarczane jest powietrze używane w procesie spalania paliwa. Parametrem decydującym o tym ile powietrza dostanie się do komory spalania jest temperatura czynnika grzewczego w kotle (wody).
W przypadku miarkowników mechanicznych sterowanie odbywa się w ciągu całego procesu spalania. To znaczy, że po ustawieniu temperatury wody w kotle, regulator stopniowo w sposób ciągły, będzie przymykał lub otwierał przysłonę (klapkę), aż do momentu osiągnięcia wymaganej – ustawionej na regulatorze temperatury. Po osiągnięciu temperatury zadanej, przysłona będzie w pozycji zamkniętej (z uwzględnieniem szczeliny), nastąpi zmniejszenie ilości dostarczonego powietrza, a tym samym zmniejszy się intensywność palenia, co spowoduje spadek temperatury wody. Aby utrzymać zadaną temperaturę termostat poprzez dźwignię i łańcuszek, spowoduje stopniowe otwieranie klapki i tym samym więcej powietrza zostanie użyte w procesie spalania, w wyniku czego wzrośnie temperatura wody w kotle.
Sterowanie dopływem powietrza do kotła na paliwa stałe można również realizować stosując miarkownik elektroniczny. Podłączenie urządzenia nie wymaga ingerencji w płaszcz wodny kotła. Czujnik temperatury może być podłączony za pomocą opaski zaciskowej na rurze wyjściowej z kotła (możliwie blisko kotła).
Do podnoszenia lub opuszczania klapki służy siłownik, który jest połączony łańcuszkiem z klapką. Sam proces sterowania przy użyciu miarkownika elektronicznego odbywa się inaczej niż w przypadku miarkownika mechanicznego. Miarkownik elektroniczny albo całkowicie otwiera klapkę, albo ją całkowicie zamyka.
Do jego pracy potrzebna jest instalacja elektryczna.
Dodatkowo takie urządzenie może posiadać jeszcze inne funkcje np:
Należy zaznaczyć, że jednym z warunków prawidłowej pracy miarkowników ciągu jest szczelność komory spalania kotła na paliwa stałe.
Szczegółowe dane wyżej opisanych typów miarkowników, a także sposób ich montażu oraz eksploatacji znajdują się w instrukcji załączonej do każdego egzemplarza.
